Methodieken

Wij werken aan de hand van diverse methodieken. Per methodiek gebruiken wij die delen die voor ons en voor de jongeren werken. Geen mens is namelijk hetzelfde, geen jongere is hetzelfde.

Hieronder vind je informatie over vier van de methodieken die wij gebruiken met daarbij een informatie over de betreffende methodiek en hoe wij het in de praktijk toepassen. Deze pagina dient ter voorbeeld en ter illustratie en is verre van compleet. Ze zijn bedoeld om een beeld te schetsen. Onder de niet uitwerkte methodieken die wij wel gebruiken vallen o.a. therapeutisch opvoeden, traumasensitief werken en eigen kracht.

Onze methodieken hangen nauw samen met onze pijlers. Om op de hoogte te blijven van o.a. de nieuwste inzichten op het gebied van deze en nieuwe methodieken, volgen wij bijscholing en lezen wij boeken.

Competentie is een duur woord voor vaardigheden. Wij kiezen voor competentiegericht opvoeden omdat het ons doel is jongeren te laten opgroeien tot stabiele en tevreden (jong)volwassenen. Als (jong)volwassene moet je over vaardigheden beschikken om je staande te houden. Vaardigheden die niet louter het gevolg zijn coping mechanismen vanuit je reptielenbrein (vluchten, bevriezen of vechten), maar op succeservaringen. Van coping naar competentie dus. Wij doen dat o.a. aan de hand van:

 No prob, ik kom voor mezelf op (gebaseerd op het PrOP-model)

PrOP is de afkorting van Problemen, Omgeving en Persoonlijke stijl. Aan de hand van de formule Pr=O x P wordt gewerkt aan het ontwikkelen van de sociale competentie om interacties aan te kunnen gaan binnen diverse contexten waaronder in het gezin, op school, op straat en op social media. Het PrOP model bestaat uit 3 delen: probleeminzicht bijbrengen, werken aan gedragsverandering en terugvalpreventie.

Deel 1 van het PrOP-model, probleeminzicht bijbrengen, doen wij o.a. door trainers en coaches in te huren op het gebied van social media, budgettering, middelgebruik en verslaving en pesten. De trainingen die wij aan de jongeren aanbieden zijn altijd voorzien van een groot interactief doe-component en maximaal 40% theorie. Hierbij wordt ook ingegaan op “wat als”, ofwel, de stap na terugvalpreventie. Deel 2 en 3, werken aan gedragsverandering en terugvalpreventie, pakt het team in het dagelijks leven aan de hand van de dagelijkse realiteit op. Daarnaast wordt iedere training 1 of 2 x per jaar herhaald. Hierbij wordt o.a. gespiegeld en visueel gemaakt, maar we zetten ook spelvormen in.

Eén avond per week spelen we bordspellen. Omdat het leuk en gezellig is, maar ook omdat het competentiegericht is: samenwerken, tegen je verlies kunnen, geduld hebben, instructies lezen en strategisch denken zijn onderwerpen waarmee je op die manier kennismaakt en verder ontwikkelt.

Competenties, ofwel vaardigheden, gaan naar onze mening ook over zaken zoals: een planning maken, je kamer opruimen, de tafel dekken  en kookvaardigheden, maar ook over financieel bewustzijn, verantwoordelijkheid nemen versus vrijheid krijgen, hulp vragen, gedrag & inzet, kunnen reflecteren op eigen gedrag en omgevingsbewustzijn, ofwel rekening houden met anderen en je houden aan afspraken.

Ons hoofd en lijf zijn nauwer verbonden dan in de Westerse reguliere geneeskunde wordt aangenomen, dan wel actief wordt uitgedragen. Wij geloven “heilig” in die verbinding. Om het kort te stellen: slecht eten en slecht slapen zorgen niet voor een rustig hoofd. Een rommeltje in je hoofd zorgt niet voor goede eetlust en nachtrust.

Voor veel jongeren in de specialistische jeugdzorg is “voelen” alles behalve gewoon. Vaak hebben ze langdurig overleefd en was er geen ruimte voor groei, ervaren of voelen. Wij pakken dit stapsgewijs aan. Zo werken wij actief met begrip over zaken zoals “hoofdhonger” en “buikhonger”, ofwel echte trek of zin om te eten. Zoals je kunt lezen op de pagina met onze pijlers is sport/ beweging een onderwerp waar wij actief mee bezig zijn.

Sport zorgt voor een ander soort vermoeidheid dan piekeren en angst doen. Door jongeren het verschil te laten ervaren en dit actief te benoemen, ontstaat er bewustwording. Vanwege o.a. deze reden gaan alle jongeren in de periode april t/m september naar water gerelateerde activiteiten. Denk hierbij aan zwemles, water survivallen en snorkelles. Buiten die periode is het reguliere sportseizoen en volgen de jongeren daar waar mogelijk, het programma van de sportclub waar zij aangesloten zijn. Op dit moment zijn er jongeren die tennissen, voetballen en golfen.  Alle jongeren volgen daarnaast aan huis 2,5 uur per week op vrijdagmiddag, een verdedigingstraining. Het is een technische conditionele combinatie van krav maga en Rots & Water. In deze training gegeven door Lex, komen o.a. zaken als emotieregulatie, impactbewustwording en de cirkel van invloed aan bod.

Lichaamsgericht is ook sensomotorisch. Ofwel, de combinatie van motoriek en gevoel. Om die reden hebben wij veel buitenspeelgoed en georganiseerde spelmomenten zoals de Koningsdagspelen en Levend Stratego. Daarnaast hebben we een bak met “friemelspeelgoed” waarmee je in huis tijdens een lastige gesprek, of als je zenuwachtig bent om een andere reden, kunt “friemelen”. Eén avond per week is daarnaast crea-avond. Kleien, tekenen, werken met hout, schilderen: het komt allemaal voorbij.

Tot slot bieden wij, in een veilige en gecontroleerde omgeving, de jongeren 1 x per maand een massage van 30 minuten. Thuis en in het bijzijn van een teamlid (man/vrouw naar keuze) die de jongere en diens lichaamstaal in de gaten houdt. De zeer ervaren Erik masseert totdat rode wangetjes en loomheid zich van de jongeren meester maken. De jongeren kiezen zelf of ze geheel of deels gekleed zijn én of ze überhaupt gemasseerd willen worden.

De theorie van Bolwlby over gehechtheid is in een groot aantal onderzoeken bevestigd en uitgebreid. Het is steeds duidelijker geworden dat er een groot belang is dat een mens goed gehecht is. Een veilige gehechtheid heeft een positieve invloed op niet alleen het individu maar op de samenleving. Een veilige gehechtheid is namelijk een goede voorspeller voor vriendschappen, werk, relaties, meer kansen op school.

Als bouwstenen van hechting gebruiken wij: sensitief reageren, continuïteit en mentaliseren.

Sensitief reageren betekent in ons team open staan voor signalen van de jongeren zonder dat zij hier direct om vragen. Door hen ook ongevraagd te zien, dus door hen écht te zien, proberen wij een veilige uitvalsbasis voor jongeren te zijn én een veilige haven bij terugkeer. Zelfvertrouwen stimuleren draagt daaraan bij. Wij doen dit d.m.v. de methodiek “positieve psychologie”, maar ook door complimentjes geven en samen herinneringen maken en dingen ondernemen. Daar waar bekend en dus waar mogelijk, is het aansluiten op het ontwikkelniveau van het deelgebied van toepassing. Is een jongere bijvoorbeeld sterk met woorden maar zwak in redeneren, dan past het team het handelen en begeleiden daarop aan. Daarnaast worden de jongeren door gezinshuisouders en gedragswetenschapper regelmatig geobserveerd als onderdeel van het gezinsleven. Betrokkenheid bij de jongeren uit zich door aanwezig bij school- en sportclubactiviteiten, helpen met huiswerk, iets leuks doen, samen eten of een film kiezen en talloze andere zaken. Daarnaast knuffelen we, troosten we en plakken we pleisters, we praten over verliefd zijn, verkering die uit is en al het andere. Soms zijn we ‘gewoon’ ouders.

Continuïteit gaat over de vrijwel permanente aanwezigheid van Patrick en Marijke als gezinshuisouders in het leven van de jongeren. Wanneer er sprake is van hechting, zullen zij de primaire hechtingsfiguren zijn. Daarnaast is ons team klein, de werktijden voorspelbaar en is er weinig wisseling. Stagiaires kunnen alleen stagelopen voor een minimale periode van 6 maanden.

Doordat wij eens per 6 weken een teamvergadering hebben waarbij ieder teamlid live aanwezig is en wij op andere manieren, zoals via een “dagelijkse app” en de “overdrachtsmap”, communiceren, zijn er relatief weinig verschillen in kaders, handelen, regels, beslissingen en interpretaties. We blijven natuurlijk altijd mens, maar gemiddeld genomen zit iedereen op 1 lijn. Daarnaast reflecteren wij als team actief op ons eigen handelen en spreken we elkaar aan op inhoud of handelen wanneer hiertoe reden bestaat.

Continuïteit zit hem bij ons verder in voorspelbaarheid en structuur. Eens per maand doen we een algemene kennisquiz op een zondagavond en dito voor een avondje bingo. Woensdagavond spelen we bordspellen, donderdagavond is crea-avond. Om het weekend is het netwerkweekend en het andere weekend ben je hier thuis in het gezinshuis. Als we naar het toilet gaan, zeggen we dat, dito voor boodschappen doen of iets anders waardoor jongeren mogelijk niet weten waar we zijn. Patrick en Marijke gebruiken daarnaast, net als de jongeren, Life360 zodat de jongeren altijd kunnen zien waar zij zijn. In combinatie met de agenda waartoe alle jongeren toegang hebben en welke geprojecteerd wordt op het scherm in huis, zijn wij voorspelbaar richting de jongeren.

 

Mentaliseren betekent voor ons reageren vanuit het perspectief van de jongere. Zinnen richting een jongere bestaan daarom primair uit zoiets als “ik snap dat je dit vervelend vind”, “ik zie dat je verdrietig bent”. Daarmee erkennen wij hun perspectief, hun gevoelens. Het erkennen van die gevoelens koppelen wij vaak op een later moment aan “hoe had het anders gekund”, “wat vind je er zelf van” en “nu je het even hebt laten bezinken, hoe sta je er nu in”. Wanneer jongeren over onze grenzen gaan, dan geven wij dit met woorden aan zonder schreeuwen of vloeken. Om het mentaliseren onder de jongeren te vergroten, zijn trainingen waarin persoonlijke ervaringen door hen worden gedeeld, altijd groepsgewijs. Denk aan onderwerpen zoals budget en schulden, alcohol en drugs, maar ook pesten en seks. Tot slot hebben we een stopwoord. Dit stopwoord gebruiken de jongeren onderling als een ander over diens grenzen heengaat. De jongere die het stopwoord gebruikt mag weglopen, de jongere tegen wie het stopwoord gezegd wordt, moet stoppen. Nadien wordt het onder leiding van een teamlid nabesproken.

Positieve psychologie wordt ook wel “oplossingsgericht werken” genoemd en wordt als uitbreiding van de reguliere psychologie beschouwt. De grondleggers van deze stroming uit het jaar 2000 zijn Seligman en Csikszentmihalyi.  

Voor ons is positieve psychologie vooral het maken van positieve herinneringen, het ervaren van positieve momenten, positieve feedback krijgen en nadrukkelijk geven en denken in oplossingen in plaats van problemen. We leggen de nadruk op positieve eigenschappen zoals delen, coping, tevredenheid, wijsheid en doorzettingsvermogen. Daarnaast zijn wij bewust bezig met positieve psychologie door aandacht te hebben voor helpen, delen en betrokkenheid. Zo kleien en haken wij ezels voor De Ezelopvang, werken twee jongeren als vrijwilliger bij de Hartenbrigade, brengen we eieren van onze kippen naar de overburen, bouwen we tenten op voor de Roefelweek en hebben we alleen maar adoptie- en asieldieren in huis en tuin.

Positieve psychologie betekent voor ons een situatie vanuit meerdere perspectieven bekijken om zo positieve feedback te kunnen geven. Wanneer een jongere een slecht cijfer haalt op school en de betreffende jongere daar last van heeft omdat deze wel geleerd heeft, prijzen wij die inzet nadrukkelijk. Is het een jongere die er weinig of niets voor gedaan heeft en er last van heeft, dan richten we ons op het positieve van de reflectieve vaardigheden. Is het een jongere die er niets voor gedaan heeft en er geen hinder van ondervindt, dan laten we het voor wat het is. Geen preek, geen compliment.

Herinneringen maken (ervaringen op doen) is voor ons vele malen belangrijker dan materiële zaken. Hoewel ze niets te kort komen, zijn hier niet de nieuwste spelcomputers of stapels merkkleding. Wel zijn er avonden in de vuurkuil terwijl we marshmallows roosteren, gourmetten op kerstavond, examentrips tussen het examen en de uitslag als beloning voor de inzet, samen een hele dag bij het zwembad liggen, Sinterklaasdobbelen, (ver)jaardagen vieren en op vakantie gaan.

Het oplossingsgerichte zoals positieve psychologie ook wel wordt genoemd, zie je bij ons terug bij o.a. familievergaderingen. Iedere jongere en iedere volwassene doet een briefje met een onderwerp in een bak. Iedere keer wordt 1 van de briefjes gepakt, voorgelezen en met zijn allen besproken. Als er een probleem of irritatie op het briefje staat, gaan we met zijn allen op zoek naar de oplossing. Oplossingsgericht is voor ons ook het ondersteunen bij het zoeken naar oplossingen voor bijvoorbeeld planningsproblemen: stagelopen en sporttraining bijten elkaar, hoe vlieg je dat aan? Je hebt een therapieafspraak en voor je nieuwe opleiding moet je op dezelfde tijd naar een kennismaking dag. Of je vindt het donker eng en wilt niet blijven slapen op het groep 8 eindfeest, maar je wilt niet dat ze weten dat je bang bent in het donker. Je wilt contact met je moeder, maar je moeder niet met jou of je bent bang. Vragen, problemen en zorgen die je allemaal kunt helpen “uitpellen” en oplossen, zonder dat je het daadwerkelijk voor de jongere oplost.

Positieve psychologie is voor ons ‘Omdenken’ in optimaforma. Het is voor ons ook eigenwijs zijn, anders durven zijn en risico’s durven nemen. Vallen is niet erg, zo lang je maar 1 x vaker opstaat.