financiering & wetgeving

Er worden veel aannames gedaan over de financieringsstromen in jeugdzorg. Woorden als “zorgcowboy” vallen regelmatig. En begrijp ons niet verkeerd, die zijn er zeker en mogen wat ons betreft hard aangepakt worden. Vaak wordt er in die aannames echter geen verschil gemaakt tussen de lichte vorm van jeugdzorg en specialistische jeugdzorg. Alles wordt over 1 kam geschoren. En dat steekt. Want er zijn heel veel verschillende vormen. Zo zijn bijvoorbeeld speltherapie en dyslexie-ondersteuning ook jeugdzorg.

Gezinshuiszorg valt onder specialistische jeugdzorg. In een gezinshuis wonen kinderen en/ of jongeren met, zoals op de website van de Rijksoverheid staat, zware problemen. Die problemen zijn vaker niet dan wel, kind eigen. Hoewel het een gezinsvorm is, zijn deze kinderen en jongeren formeel cliënten. Deze cliënten ontvangen zorg in natura vanuit voornamelijk de Jeugdwet. Die zorg in natura wordt geboden door, in ons geval, een gezinshuis en zelfstandigheidstraining. Het gezinshuis wordt betaalt vanuit de Jeugdwet. In minder voorkomende gevallen wat de zorg betaalt uit de WMO, WLZ en/ of PGB. En ja, wij zijn door de jaren heen wat bitter geworden over de financiële en administratieve kant van het mooiste vak ter wereld: professioneel opvoeder voor jongeren van 12 jaar en ouder.

De regels en eisen vanuit talloze partijen, de evenzoveel verschillende manieren van werken, de veelheid aan systemen: het drijft je als gezinshuisouder soms tot wanhoop. Je zit aan die andere kant van de schutting waarover, vaak klakkeloos, alles gegooid wordt. Ja, de gemeenten ervaren problemen, maar zij vegen hun straatjes schoon ten koste van gezinshuizen. En dus van kinderen en jongeren. Frustrerend, vaak oneerlijk en bijna altijd ondoordacht. Ieder vanaf zijn eigen eiland en zogenaamd met de beste bedoelingen. Maar al die tijd die wij kwijt zijn aan deze materie, is tijd die wij niet aan de jongeren besteden. Tijd die andere teamleden dus aan de jongeren besteden. En dus kost het dubbel geld. Zonder dat het iets oplevert.

Sinds de decentralisatie van 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van de Jeugdwet. Omdat deze taak voor veel gemeenten te complex is, hebben zij krachten gebundeld met buurgemeenten en zijn zogenaamde zorgregio’s ontstaan. Met zo’n regio kun je een maatwerkovereenkomst sluiten of via een open house Europese aanbesteding, een zorgcontract sluiten. Iedere regio hanteert eigen productcodes, tarieven en regels. De tarieven voor kinderen/ jongeren in een gezinshuis variëren binnen Nederland van 99 – 249 euro per dag. Van dit tarief moet alles gedaan worden rondom een kind. De woning en de bijbehorende lasten (hypotheek, gas, water, licht, verzekeringen etc.), voeding, medische zorg die niet door de zorgverzekering wordt gedekt zoals een bril, schoolkosten, vervoer (auto/ fiets), dagjes uit en vakantie, salaris van de gezinshuisouders (zij werken 24/7, dit komt neer op 4,2 fte per gezinshuisouder uitgaande van een 40-urige werkweek), lonen van persoonlijk begeleiders c.q. pedagogisch medewerkers, loon van de gedragswetenschapper, cadeautjes (kerst, verjaardag etc.), sport incl. materialen en kleding, kantoorkosten (cliënt volg software, RI&E, beveiligd mailen, porti, scholing etc.), zak-, kleed- en/ of weekgeld, vervanging roerende goederen en nog veel meer. Het is veel geld, maar veelal niet genoeg voor wat er voor van moet gebeuren. En van dat geld wordt ook nog eens een deel nodeloos uitgegeven aan enorm veel tijd om bijvoorbeeld de geleverde zorg betaalt te krijgen. Achteraf natuurlijk. En niet geautomatiseerd. Want waarom zou je het makkelijk maken als het moeilijk kan?

Zorgkosten declareer je als gezinshuisouder zelf via daartoe bestemde systemen. Dit gebeurt achteraf op de eerste dag van iedere nieuwe maand (dus na geleverde zorg) waarbij iedere regio eigen regels, systemen en betaaltermijnen hanteert. Door die betaaltermijnen lever je in de praktijk 6-9 weken gratis zorg voordat je daarvoor betaalt wordt. En dan is er ook nog een risico dat je declaratie wordt afgekeurd vanwege een typefout, een foutje in het berichtenverkeer met de verkeerde code of omdat je teveel nachten hebt gedeclareerd. Als je het ons vraagt zeggen we dat hier de plank op meerdere fronten totaal mis wordt geslagen. Als je het ons vraagt zouden zorgkosten automatisch moeten worden betaalt aangezien het tarief voor meerdere jaren wordt vastgesteld en de jongeren met perspectief bij ons opgroeien. Maar goed, wie zijn wij.

Zorgregio’s hebben een contractmanager. Wij hebben een contract met 5 zorgregio’s, dus 5 contractmanagers. Die contractmanager zou het contract wat een kleine zelfstandige zorgondernemer heeft met een regio, moeten managen. In praktijk komt het er veel al op neer dat de meeste contractmanagers nog nooit bij de gecontracteerde zorgaanbieders geweest zijn. Uitzonderingen natuurlijk daargelaten, maar contractmanagement houdt, naar onze mening, niet veel meer in dan het wel of niet toekennen van een contract, het vaststellen van de juiste productcodes en het bezuinigen op de uit te betalen zorgkosten maar niet op de externe advieskosten van de betreffende regio. Een contractmanager die nog nooit in je zorgonderneming is geweest, een jongere heeft gesproken of je KMS heeft ingezien, kan je maken of breken als zorgondernemer. Een plek waar kinderen en jongeren volgens de landelijke overheid, “zo thuis mogelijk moet opgroeien”. Je moet naast jeugdprofessional ook accountant, jurist, verwijzer, jeugdbeschermer, beleidsmedewerker en kwaliteitsfunctionaris zijn om met de zorgregio’s samen te werken en betaalt te krijgen voor de geleverde zorg.

Je vraagt je bij het lezen van deze tekst misschien af waarom wij zo open zijn? Dat kunnen we ons in het over het algemeen zeer gesloten jeugdzorgveld voorstellen. Toch kiezen wij er, in lijn met onze missie en visie voor, om juist wél open te zijn. Het is namelijk zorg. Zorg wordt betaalt van belastinggeld. Jouw belastinggeld. Je hebt het recht om te weten waar dat terecht komt en hoe het daar terecht komt. Los daarvan moeten dit soort zaken openbaar worden gemaakt. Wij verlenen zorg. Jeugdzorg. De mooiste levenswijze ter wereld, maar non de ju, wat doen al die overheden en toezichthouders hun stinkende best om je de moed in de schoenen te laten zakken. Helaas voor hen. Onze adem is langer.